The Death Of Stalin ****

Dinsdag 18 december 2018, 20:00 uur

Armando Iannucci, VK/Can/Fr/B/VS 2017, 106 min., komedie ****

Op 2 maart 1953, in het midden van de nacht, krijgt Joseph Stalin een beroerte. Stalin, “de vader van de mensen”, regeerde met absolute macht over het volk van Rusland. Twee dagen later werd hij dood verklaard. In deze twee dagen heerst er een hevige concurrentieslag voor het verkrijgen van de hoogste macht. Zijn ministers bakkeleien over de controle; sommige willen positieve veranderingen in de Sovjet-Unie, andere hebben meer sinistere motieven. Wat volgt zijn twee dagen van waanzin, perversiteit en onmenselijkheid.
Een komedie over Stalin: je moet het maar durven. Maar Armando Iannucci, het brein achter de succesvolle HBO-reeks Veep, is niet bang van bijtende humor die ook ergens over gaat. Al is het vooral zijn ensemblecast die The Death of Stalin tot hoogst entertainende geschiedenis verheft.
Voorzichtigste schattingen over aantallen slachtoffers onder Stalin houden het op zo’n drie miljoen. Andere historici doen de cijfers oplopen tot vijftien miljoen. Maar ook al zullen we nooit weten hoe veel slachtoffers er precies onder zijn bewind zijn gevallen, we kunnen met vrij veel zekerheid zeggen dat Jozef Stalin geen doetje was, en al zeker geen bron van pret. Maar de Britse regisseur Armando Iannucci, die in tv-series als The Thick of It en Veep en zijn eerste langspeelfilm In the Loop genadeloos de Britse en Amerikaanse politiek op de korrel nam, zoekt toch naar de humor tussen de horror. En hij vindt die nog ook.
The Death of Stalin is nauwelijks bezig wanneer Stalin zelf (Adrian McLoughlin) neerzijgt en daarbij meteen ook zijn tapijt bevuilt: het startschot voor een even gewetenloze als van de pot gerukte machtsstrijd tussen zijn kring van scrupuleuze getrouwen. Terwijl ze openlijk om het heengaan van hun Grote Leider betreuren, zijn ze achter de schermen naarstig aan het werk om elkaar al dan niet figuurlijk uit de weg te ruimen en zo het laken naar zich toe te trekken.
Vooral Lavrenti Beria (Simon Russell Beale), het agressieve hoofd van de geheime dienst, en Nikita Chroesjtsjov (Steve Buscemi), de zielige, maar gewiekste voorzitter van de Communistische Partij, komen tegenover elkaar te staan. Wie zijn geschiedenis kent, weet wie er aan het eind van de film aan het langste eind zal trekken, maar de groteske en scrupuleuze methodes die aan de dag worden gelegd, maken van The Death of Stalin toch een pijnlijk entertainende zit. Hoogtepunt: Chroesjtsjov die in pyjama komt opdraven wanneer hij hoort dat Stalin is bezweken, om geen tijd te verliezen bij het grijpen van de macht. Het is niet alleen komisch, het is tegelijk ook diep tragisch. Lachen om niet moeten huilen, zeg maar.
Steve Buscemi is geweldig als de gluiperige machtswellusteling, maar Jeffrey Tambor (als de ruggengraatloze Georgi Malenkov) en Jason Isaacs (als de grootsprakerige maarschalk Zhoekov) doen nauwelijks voor hem onder. In de bijrollen ziet u trouwens ook Andrea Riseborough, Olga Kurylenko en Monty Python-icoon Michael Palin fantastisch acteren. Het is die laatste, in de gedaante van de idealistische buitenlandminister Molotov, die met een behoorlijk ingehouden prestatie de film ook wat menselijkheid verleent. Ook al vertolkt hij een moreel dubieuze politicus van een moreel nog veel dubieuzer regime.

online kaarten kopen voor deze film